De update van de geharmoniseerde normen voor machines september 2026 bevat nieuwe referenties voor industriële robots, blokkeerinrichtingen, de positionering van beveiligingen en functionele veiligheid. De wijzigingen staan al in de database met geharmoniseerde normen in Safety Software. Je hoeft de opeenvolgende lijsten van de Europese Commissie dus niet zelf bij te houden.
De lijst van 7 september 2026 bevat 69 vermeldingen die verband houden met de publicatie van Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/2015. Dat zijn geen 69 volledig nieuwe normen. De update omvat ook nieuwe uitgaven, wijzigingen en rectificaties van bestaande documenten.
Voor machinefabrikanten, integratoren en uitvoerders van risicobeoordelingen zijn twee zaken doorslaggevend: nieuwe referenties voor normen die bij het ontwerpen van beveiligingen worden gebruikt, en de einddatums van het rechtsgevolg van eerdere referenties. Haal die twee niet door elkaar.
De belangrijkste nieuwe referenties
Voor risicobeoordelingen en de keuze van beschermingsmaatregelen zijn vooral de volgende vermeldingen relevant:
| Referentie toegevoegd aan de lijst | Onderwerp |
|---|---|
| ISO 13855:2024 | Positionering van technische beschermingsmaatregelen in relatie tot de nadering van het menselijk lichaam. |
| ISO 14119:2025 met A11:2026 | Ontwerp en selectie van blokkeerinrichtingen die aan afschermingen zijn gekoppeld. |
| IEC 62061:2021 met A1:2024 | Functionele veiligheid van veiligheidsgerelateerde besturingssystemen. |
| ISO 10218-1:2025 | Veiligheidseisen voor industriële robots. |
| ISO 10218-2:2025 | Veiligheidseisen voor industriële robottoepassingen en robotcellen. |
De tabel toont wijzigingen van referenties in de lijst. Het is geen inhoudelijke vergelijking van de technische eisen tussen de verschillende uitgaven. Een nieuwe referentie is bovendien niet hetzelfde als een nieuwe norm.
Let bij ISO 14119 en IEC 62061 op de genoemde wijzigingen: respectievelijk A11:2026 en A1:2024. De nieuwe vermeldingen omvatten de basisnorm én deze documenten, niet alleen het nummer van de basisnorm.
De praktische betekenis zie je bijvoorbeeld bij de afstand van een veiligheidslichtscherm volgens ISO 13855. De keuze voor een methode om veiligheidsfuncties te beoordelen behandelen we in ISO 13849 of IEC 62061 — waarom zien we bij machines vaker PL dan SIL?
Zijn eerdere uitgaven direct ingetrokken?
Nee. De toevoeging van een nieuwe uitgave betekent niet automatisch dat de vorige referentie onmiddellijk wordt ingetrokken. De eerdere uitgaven van ISO 13855, ISO 14119 en beide delen van ISO 10218 zijn in de lijst niet aangemerkt als referenties waarvan het rechtsgevolg al op 7 september 2026 eindigt.
Wel zijn twee eerdere vermeldingen vervangen door referenties waarin rectificaties zijn verwerkt:
| Norm | Rectificatie in de nieuwe vermelding |
|---|---|
| EN 13155:2020+A1:2025 — afneembare hijsgereedschappen | EN 13155:2020+A1:2025/AC:2026 |
| EN 14439:2025 — torenkranen | EN 14439:2025/AC:2026 |
Voor de eerdere vermeldingen van deze twee normen eindigde het rechtsgevolg op 7 september 2026. Ze verdwenen niet zonder opvolger: de nieuwe referenties bevatten de bijbehorende rectificaties.
Verliest ISO 12100 zijn geldigheid op 20 januari 2027?
Nee, dat is niet wat de datum in de huidige lijst betekent. De Europese Commissie legt uit dat 20 januari 2027 samenhangt met het einde van het rechtsgevolg van referenties onder Richtlijn 2006/42/EG, die dan wordt ingetrokken. Dat is geen technische intrekking van de normen en zegt evenmin dat hun methodiek onbruikbaar wordt.
Dit geldt ook voor ISO 12100:2010. De vermelding in de lijst betekent niet dat je vanaf januari de bestaande methodiek voor risicobeoordeling moet weggooien. De Commissie bereidt een afzonderlijke lijst met geharmoniseerde normen voor Verordening (EU) 2023/1230 voor. Volgens de officiële aankondiging verschijnt de eerste lijst vóór eind 2026 en zal deze het overgrote deel van de huidige referenties omvatten. Waar normen nieuwe of gewijzigde essentiële eisen niet volledig afdekken, moet dat worden toegelicht.
Een bestaande uitgave opnieuw refereren onder de verordening is iets anders dan haar vervangen door een nieuwe uitgave. Ga ook niet vooraf uit van harmonisatie van iedere huidige referentie: de inhoud van het nieuwe besluit is bepalend. Meer context staat in ons artikel over de essentiële eisen voor machines volgens Verordening (EU) 2023/1230.
Wat betekent de update voor lopende projecten?
Nieuwe referenties zijn een logisch moment om de gebruikte normenset te controleren en te bepalen of verschillen tussen uitgaven gevolgen hebben voor het ontwerp. Alleen het jaartal in een rapport vervangen is niet genoeg. Koppel de controle aan concrete keuzes: de blokkeerinrichting, de positie van het veiligheidslichtscherm, de opbouw van de robotcel en de verificatie van veiligheidsfuncties.
Actualiteit van de lijst is niet hetzelfde als technische conformiteit. De database geeft het juiste vertrekpunt. Beoordelen of een norm bij de machine past en of aan de eisen is voldaan, blijft ingenieurswerk. Dat onderscheid bespreken we verder bij de selectie van technische beschermingsmaatregelen voor machines.
Kan een project doorlopen tot 2027? Neem de eisen van de verordening dan nu al mee in ontwerpbeslissingen. De nieuwe lijst moet aanleiding zijn om referenties te verifiëren, niet om pas bij een voltooide machine met de analyse te beginnen.
Jij doet de risicobeoordeling. Wij houden de database actueel.
De database met geharmoniseerde normen in Safety Software is bijgewerkt met de wijzigingen van september. Je hoeft geen nieuwe bestanden van de Europese Commissie te downloaden, regels te vergelijken of zelf een actuele referentielijst te onderhouden. Wij volgen de publicaties en werken de gegevens bij.
Zo kun jij je richten op gevarenidentificatie, risicobeoordeling, beschermingsmaatregelen en de onderbouwing van technische beslissingen. De update vervangt geen toegang tot de volledige normen en ook geen correcte toepassing ervan. Ze haalt wel het tijdrovende speurwerk rond harmonisatielijsten van je bord.
Bekijk hoe de risicobeoordeling van machines in Safety Software verloopt: van het vastleggen van de machinegrenzen tot het documenteren van risicoreducerende maatregelen.
Bron: Europese Commissie — Machines: publicaties over geharmoniseerde normen en de actuele downloadbare lijst. De lijst van 7 september 2026 staat in de sectie met het samenvattende overzicht van titels en referenties. Op dezelfde pagina publiceert de Commissie de uitvoeringsbesluiten en de toelichting op de overgang naar Verordening (EU) 2023/1230.